Segundo Manuel Borja Villel, director do Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, "os museos atravesan unha crise profunda e iso implica a "obrigación moral e ética de buscar outro modelo de museo, outro modelo de coleccionar, de contar historias, de educación, de pedagogía" e esa é a proposta que se está facendo desde o Reina Sofía, segundo o seu director.
Manuel Borja Villel sinalou, nunha entrevista, que nun momento "de crise global e do sistema capitalista tal e como o coñecemos, os museos non son burbullas que están separadas". Nesta crise sistémica, a cultura ten unha obrigación ética de crear modelos, non modelos normativos senón de coñecer mellor as épocas nas que vivimos, en opinión do director do Raíña Sofía, para quen a crise nos museos é dobre.
Por unha banda, afecta aos museos que presentan unha historia única e lineal, "que xa ninguén" crese e que gardan tesouros que na actualidade estánselles reclamando. "De feito fai dúas semanas unhas persoas do MOMA fixéronnos unha visita moi agradable na que tiveron unha intervención durante a cal, dalgún modo, viñeron dicir, non que elGuernica fose seu, pero si que Picasso quíxoo dar á república española e que nós aínda non o eramos. Díxenlles que en nome do pobo español quedáballes moi agradecido por habelo mantido e gardado".
Doutra banda, a crise afecta a ese modelo de museo vinculado ao turismo, ás grandes masas que van circulando. "Nós coa crise estamos tendo a experiencia de que os turistas baixaron pero, con todo, os nacionais veñen máis e véndense máis libros. A xente achégase máis á cultura, pero non tanto esas grandes masas que veñen para facerse unha foto".
En opinión de Manuel Borja Villel, a crise económica está afectando máis aos museos de Estados Unidos que aos europeos, que son públicos. "Unha institución tan importante como o MOCA, Museo de Arte Contemporánea dos Anxos, estivo a piques de crebar porque non tiñan diñeiro. Hai moitos museos que están así e isto é serio e grave".
Os museos teñen que ser, segundo o director do Reina Sofía, un lugar de coñecemento, de forza poética, o que non quere dicir que se poidan buscar outro tipo de recursos, "pero hai que ter moito coidado de non caer na trampa de que se convertan nun lugar de banalización".
Nova lectura do Reina Sofía
O Museo Reina Sofía presentará este martes unha nova lectura da súa colección na que se incluirá unha quincena de gravados de Goya, as últimas adquisiciones e unhas 200 obras procedentes dos almacéns do museo, segundo o director.
Esta reordenación, que inaugurará o día 28 a Infanta Elena, non é "a Torá, nin o canon", senón unha das múltiples narracións que dela pódense facer, en opinión do director, que anunciou que o próximo ano o Raíña Sofía gozará dun novo marco xurídico alconvertirse en Axencia Estatal.
A presentación da colección deseñada por Borja Villel, en contra dunha visión única da historia da arte, é coma se fose un cosmos que está vivo, con áreas que cambian, ábrense ou se pechan, reaccionando así a unha estrutura convencional, que non é natural.
No percorrido pola colección, considerada polo director "como unha das mellores do século XX", hai tres puntos fortes: os anos 30; a década dos 60 e 70 e a actualidade.
Pero antes de entrar neles, o percorrido fai un guiño a orixínelos da modernidad coa exhibición duns quince gravados de Goya, pertencentes aos Caprichos, os Desastres da guerra e os Disparates.
O Guernica, punto forte
Os anos 30 constitúen un dos núcleos fortes da colección, co icono do século XX, o Guernica. "Nos anos 30 houbo unha confrontación da vanguardia coa súa propia realidade, unha realidade na que non se recoñecen. Prodúcese unha primeira ruptura entre vanguardia e modernidad, entre linguaxe e utopía".
Para Borja Villel é moi importante a forma en que se presente este icono do século XX. "Se o fas como tal, existe o perigo de que sexa meramente unha atracción turística, pero se o presentamos como o imos a facer, é un elemento de condensación de masa gravitatoria. Faiche concentrar ao seu ao redor unha serie de cousas que doutro xeito non existiría. Hemosconstruido ao redor do Guernica unha lectura que é única".
Sobre os anos 60 e 70, recordou que é o momento de grandes e numerosos cambios en que aparecen as segundas vanguardias. "É unha xeración moi forte que decidiron que logo de Picasso e Mirou había que empezar de cero. Prodúcese un cambio radical. Temos unha colección bastante importante desta época".
Outro dos núcleos é a actualidade. "Todo museo é contemporáneo e responde á súa época. Temos a obrigación de facer entender mellor ou peor o mundo no que vivimos", di.
